Voorbeeldbrief smaad en laster
sommatie versturen
Met deze sommatie eist u dat iemand onrechtmatige uitlatingen verwijdert en rechtzet. Vul uw gegevens in en download de brief als PDF of Word-bestand.
Briefgenerator — PDF en Word
Wat zijn smaad en laster?
Smaad is het aantasten van iemands eer of goede naam door hem een bepaald feit ten laste te leggen, met het kennelijke doel daaraan ruchtbaarheid te geven. Dat staat in artikel 261 van het Wetboek van Strafrecht. Het ten laste gelegde feit kán waar zijn: waarheid sluit smaad niet zonder meer uit.
Laster is smaad waarbij de dader weet dat de aantijging in strijd met de waarheid is (artikel 262 Sr). Dat wetenschapsvereiste is het verschil tussen beide, en het is ook wat laster moeilijker te bewijzen maakt en zwaarder strafbaar.
Een belediging zonder dat een concreet feit ten laste wordt gelegd, valt onder artikel 266 Sr en is dus geen smaad. Die tenlastelegging van een bepaald feit is het onderscheidende bestanddeel.
Deze brief volgt niet de strafrechtelijke maar de civiele weg: een onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162 BW. Langs die weg vraagt u verwijdering, rectificatie en eventueel schadevergoeding, terwijl de strafrechtelijke weg via aangifte loopt.
Twee wegen, en ze sluiten elkaar niet uit
De civiele weg richt zich op herstel: verwijderen, rechtzetten, schade vergoeden. De strafrechtelijke weg richt zich op bestraffing en begint met aangifte bij de politie. U kunt beide bewandelen; deze brief is de eerste stap van de civiele weg.
De artikelen die hier spelen
Smaad: Tenlastelegging van een bepaald feit met het doel daaraan ruchtbaarheid te geven.
Laster: Smaad terwijl de dader weet dat de aantijging onwaar is.
Belediging: Krenking zonder tenlastelegging van een bepaald feit.
Onrechtmatige daad: De civiele grondslag voor verwijdering, rectificatie en schadevergoeding.
Zo pakt u het aan in vier stappen
Van het vastleggen van bewijs tot de gang naar de rechter.
Leg het bewijs vast
Maak schermafbeeldingen met de datum, de URL en de gebruikersnaam zichtbaar in beeld. Een uitlating die wordt verwijderd voordat u haar heeft vastgelegd, is later moeilijk aan te tonen. Noteer ook wie de uitlating heeft gezien.
Verstuur de sommatie
In de sommatie staat welke uitlating het betreft, waarom die onrechtmatig is, wat u eist en binnen welke termijn. Bij online uitlatingen is een termijn van enkele dagen gebruikelijk, korter dan de veertien dagen die bij geldvorderingen gangbaar zijn — de schade loopt immers door zolang de publicatie online staat.
Verstuur hem aantoonbaar
Stuur de brief aangetekend, of per e-mail met een ontvangstbevestiging. U moet later kunnen aantonen dát en wannéér de sommatie is ontvangen, omdat daar de termijn aan hangt.
Naar de rechter of naar de politie
Blijft de reactie uit, dan kunt u een kort geding aanspannen om verwijdering en rectificatie af te dwingen, eventueel versterkt met een dwangsom. Voor de strafrechtelijke weg doet u aangifte; smaad en laster zijn klachtdelicten, wat betekent dat vervolging een klacht van het slachtoffer vereist.
Smaad of laster: wat is het verschil?
Beide gaan over een aantijging die uw eer of goede naam aantast. Het verschil zit in de wetenschap van de dader.
| Criterium | Smaad (art. 261 Sr) | Laster (art. 262 Sr) |
|---|---|---|
| Bepaald feit ten laste gelegd | Ja, vereist | Ja, vereist |
| Weet de dader dat het onwaar is? | Niet vereist | Ja, dat is het kernbestanddeel |
| Wat moet worden bewezen | De aantijging en het doel van ruchtbaarheid | Daarbovenop: de wetenschap van onwaarheid |
| Strafmaat | Lager | Hoger |
| Civiele weg via art. 6:162 BW | Mogelijk | Mogelijk |
Bron: Wetboek van Strafrecht, Titel XVI (Belediging), artikelen 261 tot en met 271, te raadplegen op wetten.overheid.nl. Laatst gecontroleerd op 1 augustus 2026.
Veelgestelde vragen
Over bewijs, aangifte en wat een sommatie wel en niet doet.
Hoe bewijs je smaad en laster?
Bewijs bestaat uit de uitlating zelf en uit de context waarin die is gedaan. Leg schermafbeeldingen vast met datum, URL en gebruikersnaam zichtbaar, bewaar de oorspronkelijke berichten en noteer wie de uitlating heeft gezien. Bij laster komt daar een zwaardere eis bij: aangetoond moet worden dat de ander wist dat de aantijging onwaar was.
Wat valt er onder smaad en laster?
Onder smaad valt het ten laste leggen van een bepaald feit met het doel daaraan ruchtbaarheid te geven (art. 261 Sr). Onder laster valt hetzelfde, maar dan terwijl de dader weet dat de aantijging onwaar is (art. 262 Sr). Een scheldwoord zonder concrete beschuldiging valt onder belediging (art. 266 Sr) en is dus geen smaad.
Kun je iemand aanklagen wegens smaad?
Smaad en laster zijn klachtdelicten: het Openbaar Ministerie vervolgt alleen na een klacht van het slachtoffer. Daarnaast bestaat de civiele weg, waarbij u via artikel 6:162 BW verwijdering, rectificatie en schadevergoeding vordert. De civiele weg leidt tot herstel, de strafrechtelijke tot bestraffing.
Wat is het verschil met belediging?
Het onderscheidende bestanddeel is de tenlastelegging van een bepaald feit. Wordt een concrete beschuldiging geuit, dan komt artikel 261 Sr in beeld. Blijft het bij een krenkende kwalificatie zonder concreet feit, dan gaat het om belediging in de zin van artikel 266 Sr.
Kan ik schadevergoeding eisen?
Langs de civiele weg is schadevergoeding mogelijk op grond van artikel 6:162 BW. Daarvoor moet de schade aannemelijk worden gemaakt; bij aantasting van eer en goede naam kan het gaan om immateriële schade. De omvang wordt per geval beoordeeld.
Helpt een sommatie als de ander anoniem is?
Een sommatie richt zich tot een bekende geadresseerde. Is de plaatser anoniem, dan loopt de eerste stap doorgaans via het platform of de hostingpartij, met een verzoek tot verwijdering. Een rechter kan een platform bevelen identificerende gegevens te verstrekken.
Informatief bedoeld, geen juridisch advies
Deze pagina beschrijft de wettelijke regeling en de gebruikelijke gang van zaken. Zij is geen advies over uw persoonlijke situatie. Voor kosteloze eerste hulp kunt u terecht bij het Juridisch Loket; bij grote belangen of een gerechtelijke procedure is een advocaat aangewezen.